Cách dùng WSL chạy Linux trên Windows 11 không cần cài song song

WSL (Windows Subsystem for Linux) cho phép bạn chạy môi trường Linux, ví dụ Ubuntu, ngay bên trong Windows 11 mà không cần chia ổ cứng cài song song hay dựng máy ảo thủ công. Rất tiện cho sinh viên công nghệ thông tin, người học lập trình, quản trị hệ thống hoặc ai cần dùng các công cụ dòng lệnh Linux như git, python, ssh, apt.

Bài này hướng dẫn kiểm tra điều kiện, cài WSL, thiết lập tài khoản, dùng các lệnh cơ bản và truy cập file giữa Windows với Linux. Lệnh đều dùng công cụ chính thức của Windows và Microsoft Store.

Điều kiện để dùng WSL

• Windows 11 (Windows 10 bản mới cũng hỗ trợ, nhưng bài này theo Windows 11).
• Bật ảo hóa (Virtualization) trong BIOS/UEFI. Hầu hết máy hiện đại đã bật sẵn, nhưng một số máy tắt mặc định.
• Dung lượng ổ trống đủ cho bản Linux, thường vài GB trở lên, nhiều hơn nếu bạn cài nhiều công cụ.
• RAM tối thiểu vừa đủ để chạy cả Windows lẫn Linux; nếu chạy các dự án lớn, nhiều RAM sẽ thoải mái hơn.

Cách kiểm tra ảo hóa đã bật chưa

1. Nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager (Trình quản lý tác vụ). Xem thêm cách mở Task Manager.
2. Chọn thẻ Performance (Hiệu suất) > CPU.
3. Xem dòng Virtualization (Ảo hóa): nếu hiển thị Enabled (Đã bật) là ổn.
4. Nếu hiển thị Disabled, bạn cần vào BIOS để bật tính năng ảo hóa (tên có thể là Intel Virtualization Technology, VT-x hoặc SVM Mode trên máy AMD). Thao tác BIOS tùy dòng máy, nếu không tự tin, hãy mang máy tới kỹ thuật viên.

Cách cài WSL trên Windows 11

1. Nhấn chuột phải vào nút Start, chọn Terminal (Admin) hoặc Windows PowerShell (Admin). Chọn Yes nếu Windows hỏi quyền quản trị.
2. Gõ lệnh sau rồi nhấn Enter:

wsl --install

1. Chờ Windows tải và cài các thành phần cần thiết, mặc định sẽ cài Ubuntu.
2. Khởi động lại máy khi được yêu cầu.
3. Sau khi máy bật lại, cửa sổ Ubuntu sẽ tự mở để hoàn tất cài đặt. Nếu không, mở menu Start và gõ Ubuntu.
4. Khi được hỏi, nhập tên người dùng (viết thường, không dấu) và mật khẩu cho Linux. Khi gõ mật khẩu sẽ không hiện ký tự nào, đó là bình thường.

Nếu muốn xem các bản Linux có thể cài, gõ wsl --list --online. Để cài bản khác, dùng wsl --install -d TÊN-BẢN, thay phần trong ngoặc bằng tên hiển thị trong danh sách.

Các lệnh WSL thường dùng trong Windows

Gõ trong PowerShell hoặc Terminal:

• wsl --list --verbose (hoặc wsl -l -v): xem các bản Linux đã cài, trạng thái và phiên bản WSL.
• wsl --update: cập nhật thành phần WSL.
• wsl --shutdown: tắt toàn bộ máy Linux đang chạy, hữu ích khi cần giải phóng RAM.
• wsl -d TÊN-BẢN: mở một bản Linux cụ thể.
• wsl --set-default TÊN-BẢN: đặt bản mặc định.
• wsl --unregister TÊN-BẢN: xóa hoàn toàn bản Linux kèm dữ liệu bên trong. Chỉ dùng khi chắc chắn đã sao lưu.

Các lệnh Linux đầu tiên nên làm quen

Trong cửa sổ Ubuntu:

1. Cập nhật danh sách gói: sudo apt update
2. Nâng cấp các gói đã cài: sudo apt upgrade
3. Xem thư mục hiện tại: pwd
4. Liệt kê file: ls
5. Đổi thư mục: cd tên-thư-mục
6. Cài một công cụ, ví dụ git: sudo apt install git

Nhớ rằng Linux phân biệt chữ hoa chữ thường, và tên file hay thư mục nên tránh dấu cách.

Truy cập file giữa Windows và Linux

Từ Linux vào ổ Windows: các ổ đĩa Windows nằm trong thư mục /mnt. Ví dụ ổ C là /mnt/c. Gõ cd /mnt/c/Users để vào thư mục người dùng Windows.

Từ Windows vào file Linux:

1. Mở File Explorer.
2. Ở thanh bên trái, tìm mục Linux (hoặc gõ \\wsl.localhost vào thanh địa chỉ).
3. Chọn bản Linux bạn cần và duyệt file như thư mục thông thường.

Một mẹo quan trọng: với dự án lập trình, hãy để mã nguồn bên trong hệ thống file của Linux (ví dụ trong thư mục home của bạn) thay vì để ở /mnt/c, vì tốc độ đọc ghi sẽ tốt hơn rõ rệt. Tránh sửa trực tiếp file bên trong Linux bằng công cụ Windows cũ, dễ gây lỗi định dạng.

WSL dùng được cho những việc gì?

• Học lập trình và dòng lệnh Linux mà không cần sắm thêm máy.
• Chạy công cụ phát triển web: Node.js, Python, PHP, Git.
• Làm quen với server Linux để chuẩn bị quản trị máy chủ, hoặc triển khai website.
• Chạy script tự động hóa công việc.

WSL không thay thế cho việc cài Linux đầy đủ nếu bạn cần dùng giao diện đồ họa hoàn chỉnh, ghép trực tiếp phần cứng hoặc muốn chạy game trên Linux. Khi đó, có thể cân nhắc máy ảo hoặc cài song song.

Lỗi thường gặp và cách xử lý

• Báo lỗi ảo hóa chưa bật: làm lại phần kiểm tra ở trên và bật trong BIOS.
• **Lệnh wsl không được nhận ra: cập nhật Windows, vào Settings (Cài đặt) > Windows Update**.
• Máy chậm, ăn nhiều RAM: dùng wsl --shutdown khi không cần dùng Linux. Máy ít RAM nên cân nhắc nâng cấp.
• Ổ đĩa đầy: dữ liệu WSL nằm trên ổ cài Windows, hãy theo dõi dung lượng, xem cách xem dung lượng ổ cứng còn trống.

Nếu máy của bạn còn ở Windows 10 cũ, hãy xem trước cách nâng cấp Windows 10 lên Windows 11 miễn phí và cấu hình tối thiểu cài Windows 11.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu máy bạn chạy WSL bị chậm vì thiếu RAM hoặc ổ cứng chậm, Cường Tech có thể kiểm tra miễn phí và tư vấn nâng cấp RAM, SSD qua trang sửa chữa. Có thể gọi hotline/Zalo 0943.847.333 để hỏi nhanh.