Cách nhận biết lừa đảo giả danh tòa án gửi giấy triệu tập
Nhận giấy triệu tập, giấy báo từ "tòa án" qua điện thoại, Zalo, email? Xem dấu hiệu giả mạo, cách kiểm tra an toàn và việc cần làm để không bị lừa.
Một chiêu lừa quen thuộc là gọi điện, nhắn Zalo hoặc gửi email báo bạn "có giấy triệu tập của tòa án", "liên quan vụ án", rồi yêu cầu bấm link, cài ứng dụng hoặc chuyển tiền để "chứng minh trong sạch". Mục tiêu của chúng là khiến bạn hoảng sợ đủ để làm theo mà không kịp suy nghĩ.
Bài này giúp bạn bình tĩnh nhận ra dấu hiệu giả mạo và biết cách kiểm tra qua kênh chính thức.
Chiêu thức thường gặp
Kẻ giả danh có thể xuất hiện dưới nhiều dạng:
- Cuộc gọi tự xưng cán bộ: nói bạn dính vào vụ án, tài khoản bị "phong tỏa", yêu cầu giữ bí mật và không báo cho ai.
- Tin nhắn, email có tệp đính kèm trông như giấy triệu tập, kèm đường link để "xem chi tiết" hoặc "xác nhận đã nhận".
- Yêu cầu cài ứng dụng để "làm việc với cơ quan chức năng" hoặc "bảo vệ tài khoản". Ứng dụng này thường là phần mềm điều khiển từ xa hoặc phần mềm đọc tin nhắn OTP.
- Yêu cầu chuyển tiền sang "tài khoản an toàn" hay tài khoản "tạm giữ" để kiểm tra nguồn gốc.
Dấu hiệu nhận ra giấy tờ giả
Khi nhận một thông báo tự xưng từ tòa án, hãy xem xét theo thứ tự:
- Kênh gửi: giấy tờ tố tụng thường được gửi theo đường chính thức đến địa chỉ cư trú của bạn, không phải chỉ qua tin nhắn mạng xã hội hay số lạ.
- Người gửi yêu cầu hành động gấp: "trong 24 giờ", "nếu không sẽ bị cưỡng chế". Áp lực thời gian là dấu hiệu rất điển hình của lừa đảo.
- Yêu cầu thông tin nhạy cảm: số căn cước, mã OTP, mật khẩu ngân hàng, mã PIN. Không cơ quan thật nào cần những thứ này qua điện thoại.
- Đường link lạ: tên miền không phải trang chính thức của cơ quan, hoặc là link rút gọn. Xem cách kiểm tra ở bài kiểm tra đường link rút gọn trước khi bấm.
- Lỗi trình bày: sai chính tả, sai thể thức, con dấu mờ hoặc ảnh chụp thay vì văn bản, số điện thoại liên hệ là số di động cá nhân.
- Người gọi chuyển cuộc gọi sang "cấp trên" hoặc mời bạn nhắn qua ứng dụng khác. Đây là cách tạo cảm giác có nhiều người thật tham gia.
Việc cần làm ngay khi nhận thông báo đáng ngờ
Hãy làm theo thứ tự, bình tĩnh từng bước:
- Cúp máy hoặc ngừng trả lời. Bạn không có nghĩa vụ phải nói chuyện tiếp.
- Không bấm link, không mở tệp đính kèm, không cài bất kỳ ứng dụng nào.
- Không đọc mã OTP, số căn cước, số tài khoản cho người gọi.
- Nói với người thân hoặc bạn bè về chuyện vừa xảy ra. Người ngoài cuộc thường nhìn ra điểm vô lý nhanh hơn.
- Muốn chắc chắn thì tự tìm số điện thoại chính thức của cơ quan được nhắc tên từ nguồn đáng tin (cổng thông tin chính thức, thông báo dán tại trụ sở), rồi tự gọi hỏi. Đừng gọi lại số do người lạ cung cấp.
- Nếu có dấu hiệu lừa đảo, trình báo công an nơi gần nhất và lưu lại tin nhắn, số điện thoại, ảnh chụp màn hình làm bằng chứng.
Nếu lỡ làm theo yêu cầu
Đừng tự trách mình, nhiều người rất tỉnh táo vẫn bị dắt đi bởi kịch bản dựng sẵn. Điều quan trọng là xử lý nhanh:
- Lỡ chuyển tiền: gọi ngay tổng đài in trên thẻ hoặc trong ứng dụng chính thức của ngân hàng, báo giao dịch nghi vấn và làm theo hướng dẫn của họ.
- Lỡ đọc OTP hoặc đưa mật khẩu: đổi mật khẩu, bật xác minh hai bước theo bài vì sao không bao giờ được đưa mã OTP cho người khác và liên hệ ngân hàng.
- Lỡ cài ứng dụng lạ trên điện thoại: ngắt kết nối mạng, gỡ ứng dụng đó, rồi đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng từ một thiết bị sạch. Nếu không chắc, nhờ người am hiểu kiểm tra máy.
- Lỡ bấm link trên máy tính: xem bài cần làm gì khi lỡ bấm vào đường link lừa đảo.
Giúp người thân không bị lừa
Người lớn tuổi thường dễ hoảng khi nghe đến "tòa án", "công an". Bạn có thể dặn họ một câu ngắn gọn: "Có ai nhắc đến vụ án qua điện thoại thì cúp máy và gọi con". Thỏa thuận trước một câu hỏi bí mật trong gia đình cũng giúp xác minh danh tính khi nhận cuộc gọi lạ, xem thêm bài cách dạy ông bà nhận biết lừa đảo qua điện thoại.
Cần hỗ trợ thêm?
Nếu điện thoại hoặc máy tính của bạn đã lỡ cài ứng dụng lạ, hoặc bạn không chắc máy có bị cài phần mềm theo dõi, hãy mang tới cửa hàng Cường Tech hoặc xem trang sửa chữa. Kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí và báo rõ tình trạng trước khi làm bất cứ việc gì. Bạn cũng có thể gọi hotline 0943.847.333 để hỏi nhanh.
Câu hỏi thường gặp
Tòa án có gọi điện hay nhắn Zalo yêu cầu chuyển tiền không?
Không nên tin những yêu cầu như vậy. Cơ quan nhà nước không yêu cầu bạn chuyển tiền vào tài khoản cá nhân hay giữ bí mật với người thân. Hãy cúp máy và tự liên hệ cơ quan qua kênh chính thức.
Nhận giấy triệu tập qua tin nhắn có thật không?
Rất đáng nghi nếu chỉ có tin nhắn kèm link lạ hoặc tệp đính kèm. Hãy không bấm vào, rồi tự tìm số liên hệ chính thức của cơ quan để xác minh.
Lỡ cài ứng dụng do người giả danh gửi thì sao?
Ngắt kết nối mạng, gỡ ứng dụng, đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng từ thiết bị sạch và báo ngân hàng nếu có dùng ứng dụng tài chính. Nhờ kỹ thuật viên kiểm tra máy nếu bạn không chắc.
Báo vụ việc lừa đảo ở đâu?
Bạn có thể trình báo công an nơi gần nhất và báo ngân hàng qua tổng đài chính thức nếu đã chuyển tiền. Luôn lưu lại tin nhắn, số điện thoại và biên lai làm bằng chứng.
