Ứng dụng nhắn tin mã hóa đầu cuối có an toàn không

Mã hóa đầu cuối (end-to-end encryption, viết tắt E2EE) nghĩa là tin nhắn được mã hóa ngay trên máy người gửi và chỉ giải mã được trên máy người nhận. Ngay cả đơn vị cung cấp ứng dụng cũng không đọc được nội dung khi nó đi qua máy chủ. Vì vậy, đây là lớp bảo vệ rất tốt, nhưng không có nghĩa là tuyệt đối an toàn.

Bài này giải thích nó bảo vệ bạn khỏi điều gì, những rủi ro nó không giải quyết được và cách dùng ứng dụng nhắn tin an toàn hơn.

Mã hóa đầu cuối hoạt động thế nào

Hình dung bạn gửi một lá thư trong chiếc hộp có khóa, chỉ người nhận có chìa. Bưu điện (máy chủ ứng dụng) chuyển hộp đi nhưng không mở được. Với tin nhắn thông thường (mã hóa trên đường truyền), bưu điện vẫn có chìa mở hộp ở trạm trung gian.

Khi bật E2EE, chìa khóa nằm ở thiết bị của hai người trò chuyện. Điều này giúp:

• Chống người nghe lén trên đường truyền, như khi dùng Wi-Fi công cộng.
• Giảm nguy cơ lộ nội dung nếu máy chủ của ứng dụng bị tấn công.
• Hạn chế việc nội dung bị đọc bởi bên cung cấp dịch vụ.

Những điều mã hóa đầu cuối KHÔNG bảo vệ được

• Thiết bị bị nhiễm phần mềm độc hại hoặc bị theo dõi: tin nhắn hiện rõ trên màn hình của máy bạn, kẻ gian đọc được từ đó. Xem thêm cách phát hiện keylogger và phần mềm theo dõi.
• Người nhận chụp màn hình hoặc chuyển tiếp tin nhắn cho người khác.
• Tài khoản bị chiếm quyền: nếu ai đó đăng nhập được tài khoản của bạn, họ đọc được cuộc trò chuyện.
• Lừa đảo, mạo danh: E2EE không phân biệt người lạ với kẻ gian. Bạn vẫn phải cảnh giác với tin nhắn nhờ chuyển khoản gấp từ người quen.
• Siêu dữ liệu (metadata): ai nhắn cho ai, lúc nào, từ đâu có thể vẫn được ghi nhận, tùy ứng dụng.
• Bản sao lưu: nếu sao lưu cuộc trò chuyện lên đám mây mà không mã hóa, kẻ gian có thể đọc từ bản sao lưu.

Ứng dụng nào có mã hóa đầu cuối

Việc một ứng dụng có E2EE hay không, và có bật sẵn hay phải tự bật, thay đổi theo thời gian và từng phiên bản. Vì vậy hãy kiểm tra trong trang hỗ trợ chính thức hoặc phần cài đặt của chính ứng dụng, không dựa vào lời đồn.

Một vài điểm chung bạn nên biết:

• Có ứng dụng bật E2EE mặc định cho mọi cuộc trò chuyện, có ứng dụng chỉ cung cấp ở chế độ riêng (kiểu "cuộc trò chuyện bí mật") và phải bật thủ công.
• Chat nhóm hoặc cuộc trò chuyện trên nhiều thiết bị đôi khi có cách xử lý khác với chat 1-1.
• Mã hóa đầu cuối thường không áp dụng cho các tính năng như chat với bot hoặc tài khoản doanh nghiệp, tùy nền tảng.

Cách kiểm tra cuộc trò chuyện có được mã hóa đầu cuối

1. Mở cuộc trò chuyện cần kiểm tra.
2. Bấm vào tên người nhận hoặc biểu tượng thông tin ở đầu cuộc trò chuyện.
3. Tìm mục như Encryption (Mã hóa), Verify security code (Xác minh mã bảo mật) hoặc biểu tượng ổ khóa.
4. Nếu ứng dụng có tính năng so sánh mã bảo mật, hãy đối chiếu mã đó với người kia bằng cách gặp trực tiếp hoặc gọi điện, để chắc chắn không có ai chen giữa.

Tên mục có thể khác nhau tùy ứng dụng và phiên bản.

Cách dùng nhắn tin an toàn hơn

1. Bật xác thực hai lớp / khóa ứng dụng nếu có, xem cách đặt mã khóa Zalo trên máy tính và điện thoại.
2. Cập nhật ứng dụng thường xuyên để có bản vá bảo mật.
3. Kiểm tra thiết bị đang đăng nhập và đăng xuất các thiết bị lạ.
4. Đừng gửi mã OTP, ảnh căn cước, mật khẩu qua tin nhắn, dù có mã hóa.
5. Bật tin nhắn tự hủy (nếu có) cho nội dung nhạy cảm.
6. Cẩn thận sao lưu: kiểm tra bản sao lưu đám mây có được mã hóa không.

Có cần dùng ứng dụng "bảo mật tuyệt đối" không

Với đa số người dùng, điều quan trọng hơn cả là mật khẩu mạnh, xác thực hai lớp và cảnh giác với lừa đảo. Một ứng dụng có E2EE mà máy đã nhiễm phần mềm độc hại thì vẫn không an toàn. Ngược lại, hãy cẩn trọng với ứng dụng lạ quảng cáo "mã hóa quân sự, không ai đọc được" mà không rõ nguồn gốc, vì nhiều ứng dụng như vậy chính là công cụ thu thập dữ liệu. Chỉ cài từ cửa hàng ứng dụng chính thức.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn nghi ngờ máy tính hoặc điện thoại bị cài phần mềm theo dõi, hãy mang tới Cường Tech để kiểm tra, hoặc xem trang dịch vụ IT nếu cần hỗ trợ cho cả văn phòng. Có thể liên hệ trước khi mang máy tới.