Ứng dụng tạo ảnh AI đòi ảnh khuôn mặt: rủi ro khi tải ảnh lên và cách phòng tránh

Các ứng dụng biến ảnh của bạn thành tranh vẽ, ảnh chân dung nghệ thuật hay 'phiên bản trẻ hơn' rất dễ gây tò mò. Nhưng để làm được, chúng yêu cầu bạn tải lên ảnh khuôn mặt, và khuôn mặt là dữ liệu sinh trắc học không thể thay đổi như mật khẩu. Một khi đã lọt ra ngoài, bạn rất khó lấy lại.

Bài này không nói mọi ứng dụng đều xấu. Mục đích là giúp bạn biết cần xem điều gì, cân nhắc rủi ro nào trước khi bấm tải ảnh lên và nên làm gì nếu đã lỡ.

Vì sao ảnh khuôn mặt là dữ liệu nhạy cảm

Khuôn mặt dùng để nhận dạng bạn. Nó có thể dùng để:

• mở khóa một số thiết bị hoặc xác minh danh tính ở một số dịch vụ;
• huấn luyện hệ thống nhận diện khuôn mặt hoặc mô hình AI;
• tạo ảnh, video giả mạo (deepfake) giống bạn, xem cách nhận biết ảnh, video giả mạo deepfake do AI tạo;
• hỗ trợ kẻ xấu dựng hồ sơ giả để lừa người thân của bạn.

Đây là các rủi ro có thể xảy ra, không phải khẳng định mọi ứng dụng đều làm vậy. Khi bạn không biết ứng dụng thuộc ai, rủi ro tăng lên.

Dấu hiệu ứng dụng đáng ngờ

• Không rõ nhà phát triển, không có website hay thông tin liên hệ.
• Không có chính sách quyền riêng tư, hoặc viết mơ hồ.
• Xin quyền không cần thiết như danh bạ, tin nhắn, vị trí, micro chỉ để chỉnh một tấm ảnh.
• Quảng cáo ồ ạt 'miễn phí hoàn toàn' hoặc ép đăng ký gói trả phí khó hủy.
• Yêu cầu nhiều ảnh góc mặt, hoặc ảnh cầm giấy tờ, hoặc quay video nghiêng đầu.
• Chỉ có bản cài qua file trôi nổi (APK, đường link lạ) thay vì cửa hàng ứng dụng chính thức.

Trước khi tải ảnh lên, hãy kiểm tra

1. Tìm tên nhà phát triển trên cửa hàng ứng dụng, xem họ còn ứng dụng nào khác và có trang web chính thức không.
2. Đọc phần Privacy policy (Chính sách quyền riêng tư): họ giữ ảnh bao lâu, có dùng ảnh để huấn luyện AI không, có chia sẻ cho bên thứ ba không.
3. Tìm tùy chọn xóa dữ liệu hoặc xóa tài khoản trong ứng dụng.
4. Xem các quyền ứng dụng đòi. Trên Android vào Cài đặt > Ứng dụng > chọn ứng dụng > Quyền; trên iPhone vào Cài đặt > chọn ứng dụng.
5. Không đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội chính nếu không cần, hãy dùng email phụ.

Chính sách có thể thay đổi theo từng phiên bản, nên đọc lại khi ứng dụng cập nhật điều khoản.

Cách giảm rủi ro nếu vẫn muốn thử

• Dùng ảnh không phải khuôn mặt thật của bạn, hoặc ảnh đã che bớt, nếu mục đích chỉ là giải trí.
• Tránh ảnh có thể lộ thông tin khác như nhà số, biển số xe, giấy tờ, đồng phục trường học.
• Không tải ảnh của trẻ em, người thân hoặc người khác khi chưa được họ đồng ý.
• Xóa metadata (vị trí chụp) khỏi ảnh nếu có thể.
• Chọn dịch vụ của doanh nghiệp lớn có chính sách rõ ràng hơn ứng dụng không rõ nguồn gốc.
• Tắt tính năng tự động sao lưu ảnh lên đám mây của ứng dụng nếu không cần.

Với trẻ em, hãy hướng dẫn con trước khi dùng, xem cách đặt giới hạn khi cho trẻ dùng chatbot AI để tham khảo cách trao đổi.

Nếu đã lỡ tải ảnh lên

1. Vào ứng dụng, tìm mục xóa ảnh hoặc xóa tài khoản và thực hiện.
2. Gỡ ứng dụng khỏi điện thoại, thu hồi quyền truy cập.
3. Nếu đăng nhập bằng tài khoản Google, Facebook hay Apple, vào phần cài đặt bảo mật của tài khoản đó, gỡ liên kết ứng dụng.
4. Đổi mật khẩu nếu bạn dùng chung mật khẩu với dịch vụ khác và bật xác minh hai bước.
5. Theo dõi tin nhắn, cuộc gọi lạ giả danh bạn hoặc người thân và cảnh báo người thân.
6. Nếu bị lừa đảo hoặc bị lạm dụng ảnh, liên hệ ngân hàng qua đường dây nóng chính thức, và báo cơ quan công an địa phương.

Xóa ảnh khỏi ứng dụng không đảm bảo xóa hoàn toàn khỏi mọi nơi, vì vậy phòng ngừa luôn tốt hơn.

Với các ứng dụng AI đáng tin hơn

Các dịch vụ lớn thường có chính sách rõ và tùy chọn tắt việc dùng dữ liệu để huấn luyện, nhưng tên mục và quy định khác nhau. Đọc kỹ cài đặt dữ liệu của từng ứng dụng, và nhớ rằng bất cứ thứ gì bạn đã tải lên một dịch vụ trực tuyến đều có rủi ro nhất định. Một số tiện ích trên trình duyệt cũng xin quyền quá mức, xem cách kiểm tra tiện ích AI trên trình duyệt.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu điện thoại hay máy tính của bạn có dấu hiệu bị cài ứng dụng lạ, chạy chậm bất thường hoặc tự mở quảng cáo, bạn có thể mang máy tới cửa hàng để kiểm tra, xem thêm dịch vụ sửa chữa hoặc gọi 0943.847.333.