Cách nhận biết lừa đảo báo người thân cấp cứu, tai nạn cần chuyển tiền gấp

Kịch bản này đánh vào nỗi sợ lớn nhất của người thân: một người lạ gọi hoặc nhắn, tự xưng là bác sĩ, công an, bạn bè hay đồng nghiệp, báo con cháu bạn vừa gặp tai nạn, đang cấp cứu và cần chuyển tiền viện phí ngay. Họ cố tình tạo cảm giác không còn thời gian để suy nghĩ.

Bài này giúp bạn nhận ra kịch bản đó trong vài giây, biết cách xác minh bằng chính người thân của mình, và biết phải làm gì nếu đã lỡ chuyển tiền. Bạn có thể gửi bài này cho bố mẹ, ông bà, những người dễ hoảng khi nghe tin dữ.

Kịch bản thường gặp

Các biến thể hay xuất hiện nhất:

• Cuộc gọi từ số lạ: 'Con chị vừa bị tai nạn, đang nằm phòng cấp cứu, chị chuyển gấp tiền tạm ứng viện phí để bác sĩ mổ'.
• Tin nhắn từ chính tài khoản Zalo, Facebook của người quen (đã bị chiếm), nhắn rằng đang cấp cứu và nhờ chuyển tiền vào một tài khoản khác.
• Người tự xưng công an giao thông hoặc nhân viên bệnh viện, nói người thân gây tai nạn và cần nộp tiền để được giải quyết.
• Cuộc gọi video ngắn, hình ảnh mờ, tiếng ồn lớn, có thể dùng giọng hoặc khuôn mặt giả bằng AI.

Dấu hiệu nhận ra lừa đảo

• Thúc ép: 'chuyển ngay', 'chỉ còn vài phút', 'đừng báo ai'. Việc cấp cứu thật sự không bị trì hoãn vì bạn gọi lại xác minh 1 phút.
• Đòi chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, thay vì quy trình thu viện phí của bệnh viện.
• Không cho bạn nói chuyện trực tiếp với người thân, lý do là 'đang phẫu thuật', 'mất điện thoại', 'đang bị giữ'.
• Cấm bạn gọi cho người nhà khác hoặc cúp máy để kiểm tra.
• Biết tên người thân nhưng thông tin lúc đúng lúc sai, hay hỏi lại bạn để lấy thêm chi tiết (tên, tuổi, nơi học).
• Gửi đường link hoặc mã QR để chuyển tiền, hoặc yêu cầu cài ứng dụng lạ.

Các bước xác minh trong 2 phút

1. Hít thở và cúp máy. Việc cúp máy không làm ai gặp nguy hiểm, nhưng sẽ chặn đối tượng thúc ép bạn.
2. Gọi trực tiếp vào số điện thoại quen thuộc của người thân bằng danh bạ của bạn, không bấm gọi lại số vừa gọi đến.
3. Nếu không liên lạc được, hãy gọi cho người nhà khác, đồng nghiệp, bạn học hoặc nơi người thân đang làm việc để hỏi.
4. Nếu người gọi nói bệnh viện cụ thể, tự tìm số tổng đài của bệnh viện đó qua kênh chính thức rồi gọi hỏi, không dùng số do người gọi cung cấp.
5. Nếu đối tượng xưng công an, nói bạn cứ đến trụ sở công an gần nhất để làm việc trực tiếp. Cơ quan chức năng không yêu cầu nộp tiền vào tài khoản cá nhân qua điện thoại.
6. Không chuyển tiền, không đọc mã OTP, không cài ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ.

Vì sao người lớn tuổi dễ bị lừa hơn

Bố mẹ, ông bà thường rất thương con cháu, ít đối chiếu thông tin trên mạng và ngại làm phiền khi chưa chắc. Đối tượng lừa đảo hiểu điều đó nên chọn đúng thời điểm: buổi trưa, buổi tối, lúc cả nhà đi vắng.

Bạn có thể dành 10 phút ngồi cùng người lớn trong nhà để làm ba việc: lưu số của từng thành viên vào danh bạ có tên rõ ràng, dán một tờ giấy ghi số điện thoại người thân gần nhà, và dặn quy tắc 'có ai báo tin dữ thì gọi lại cho con trước đã'. Tham khảo thêm cách dạy ông bà nhận biết lừa đảo qua điện thoại.

Nếu đã lỡ chuyển tiền

1. Gọi ngay tổng đài in trên thẻ hoặc trong ứng dụng chính thức của ngân hàng bạn dùng, báo đã chuyển nhầm cho đối tượng lừa đảo để ngân hàng hỗ trợ theo quy trình.
2. Lưu lại bằng chứng: ảnh chụp tin nhắn, số điện thoại, số tài khoản nhận, biên lai chuyển tiền, bản ghi cuộc gọi nếu có.
3. Trình báo công an nơi gần nhất, mang theo toàn bộ bằng chứng trên.
4. Đổi mật khẩu và bật bảo vệ cho tài khoản nếu bạn đã đọc OTP hoặc cài ứng dụng lạ. Nếu tài khoản của người quen bị chiếm, hãy xem cách lấy lại tài khoản Facebook, Zalo khi bị chiếm.
5. Cảnh báo người thân, bạn bè về số điện thoại và tài khoản vừa lừa đảo bạn để họ không mắc bẫy tiếp.

Khả năng lấy lại tiền phụ thuộc vào việc báo càng sớm càng tốt và cơ quan chức năng xử lý, nên không nên tự giải quyết hoặc trả đũa đối tượng.

Cách giảm rủi ro từ trước

• Bật xác thực hai lớp cho Zalo, Facebook, email để tài khoản không dễ bị chiếm. Xem cách bật xác thực hai yếu tố cho Facebook.
• Để chế độ riêng tư cho danh sách bạn bè và ảnh gia đình, hạn chế đăng lộ trình, nơi học, nơi làm việc của người thân.
• Dùng ứng dụng ngân hàng chính thức, đặt hạn mức giao dịch vừa phải cho người lớn tuổi. Xem cách đặt hạn mức giao dịch ngân hàng.
• Chặn và báo cáo số lạ làm phiền, tham khảo cách chặn cuộc gọi rác.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu điện thoại hoặc máy tính của bạn có dấu hiệu bị cài ứng dụng lạ, hay tài khoản bị chiếm sau khi bấm link, bạn có thể mang máy tới cửa hàng để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí, hoặc xem thêm dịch vụ sửa chữa. Cần tư vấn nhanh thì gọi hotline 0943.847.333.