Cách gỡ phần mềm không rõ nguồn gốc cho sạch dấu vết

Lỡ tải một phần mềm từ trang lạ, hoặc nhận ra trong danh sách ứng dụng có thứ bạn không nhớ đã cài? Chỉ gỡ cài đặt thôi nhiều khi chưa đủ, vì phần mềm không rõ nguồn gốc thường để lại mục khởi động, tiện ích trình duyệt, tác vụ chạy ngầm hoặc thư mục dữ liệu. Bài này đi từng lớp để dọn sạch, bằng các công cụ có sẵn của Windows 11.

Trước khi bắt đầu, hãy ngắt tạm Wi-Fi nếu bạn nghi phần mềm đang gửi dữ liệu đi, và đừng đăng nhập tài khoản quan trọng trên máy cho tới khi dọn xong.

Bước 1: nhận diện thứ cần gỡ

1. Mở Settings (Cài đặt) rồi chọn Apps (Ứng dụng) > Installed apps (Ứng dụng đã cài đặt).
2. Ở góc trên bên phải của danh sách, đổi cách sắp xếp thành Install date (Ngày cài đặt) để thấy ứng dụng mới cài nhất.
3. Ghi lại tên các ứng dụng bạn không nhận ra hoặc cài trong khoảng thời gian bạn nghi có vấn đề.

Nếu không chắc một ứng dụng là gì, hãy tìm tên của nó trên một công cụ tìm kiếm trước khi gỡ. Không gỡ các ứng dụng có tên của hãng sản xuất máy, driver hay thành phần hệ thống.

Bước 2: gỡ cài đặt ứng dụng

1. Trong danh sách, bấm vào dấu ba chấm cạnh ứng dụng, chọn Uninstall (Gỡ cài đặt).
2. Làm theo trình hướng dẫn gỡ. Với ứng dụng cứng đầu, thử khởi động lại máy rồi gỡ lại.
3. Lặp lại cho các ứng dụng đã ghi.

Trên Windows 10, bạn vào Settings > Apps > Apps & features. Nếu gỡ bị lỗi hoặc ứng dụng tự cài lại, nhiều khả năng còn một tiến trình chạy ngầm. Hãy sang bước tiếp theo.

Bước 3: dọn chương trình khởi động

Phần mềm lạ hay tự chạy cùng Windows. Bạn kiểm tra ở đây:

1. Bấm Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager (Trình quản lý tác vụ).
2. Chọn thẻ Startup apps (Ứng dụng khởi động).
3. Chuột phải vào mục lạ, chọn Disable (Tắt).

Bạn cũng có thể xem thêm bài kiểm tra chương trình khởi động cùng Windows. Nếu thấy tiến trình lạ đang ngốn tài nguyên ở thẻ Processes (Tiến trình), ghi tên và tìm hiểu trước khi kết thúc.

Bước 4: dọn tiện ích trình duyệt

Phần mềm lạ rất hay cài kèm tiện ích mở rộng để chèn quảng cáo hoặc đổi trang chủ.

1. Mở trình duyệt, vào trang Extensions (Tiện ích mở rộng) trong menu.
2. Gỡ mọi tiện ích bạn không nhớ đã cài hoặc không còn dùng.
3. Vào phần Settings (Cài đặt) của trình duyệt, kiểm tra trang khởi động, trang chủ và công cụ tìm kiếm mặc định có bị đổi không.
4. Nếu vẫn bị chuyển hướng lạ, dùng chức năng Reset settings (Đặt lại cài đặt) về mặc định.

Đây thường là khâu giúp hết hẳn quảng cáo bật lên. Bạn cũng có thể xem thêm bài gỡ phần mềm rác, quảng cáo khỏi máy tính.

Bước 5: quét bằng Windows Security

1. Mở Windows Security (Bảo mật Windows) > Virus & threat protection.
2. Chọn Scan options (Tùy chọn quét).
3. Chọn Full scan (Quét toàn bộ) rồi bấm Scan now (Quét ngay).
4. Nếu nghi mã độc cứng đầu, chọn Microsoft Defender Offline scan để máy khởi động lại và quét trước khi Windows nạp.

Bạn có thể dùng thêm công cụ khác như trong bài quét mã độc bằng Malwarebytes bản miễn phí, nhưng chỉ tải từ trang chính thức của hãng.

Bước 6: kiểm tra thư mục tàn dư

Sau khi gỡ, đôi khi còn thư mục mang tên phần mềm cũ trong C:\Program Files, C:\Program Files (x86) hoặc %AppData%. Nếu bạn chắc chắn thư mục đó thuộc về phần mềm đã gỡ và đang trống hoặc không cần, bạn có thể xóa. Đừng xóa những thư mục bạn không nhận ra.

Với %AppData%, bạn gõ nó vào thanh địa chỉ của File Explorer để mở nhanh thư mục dữ liệu ứng dụng của tài khoản đang dùng.

Sau khi dọn xong nên làm gì

• Đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng (email, ngân hàng, mạng xã hội) từ một thiết bị sạch, nhất là nếu bạn từng đăng nhập khi phần mềm lạ còn trên máy.
• Bật xác thực hai lớp.
• Cập nhật Windows và trình duyệt.
• Lần sau chỉ tải phần mềm từ trang của nhà phát hành hoặc cửa hàng ứng dụng chính thức.

Khi nào nên dừng và nhờ kỹ thuật viên

Hãy mang máy đi kiểm tra nếu: phần mềm gỡ xong vẫn tự quay lại, màn hình hiện thông báo đòi tiền, trình duyệt luôn bị chuyển hướng, hoặc bạn thấy tài khoản có đăng nhập lạ. Trường hợp xấu nhất, cài lại Windows sạch là cách chắc chắn nhất, nhớ sao lưu dữ liệu trước.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn thấy làm các bước trên quá phức tạp, hãy mang máy tới cửa hàng. Kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi xử lý, bạn có thể xem thêm trang sửa chữa hoặc gọi hotline/Zalo 0943.847.333.