Cần làm gì khi thông tin cá nhân bị rò rỉ

Nhận được thông báo công ty bạn từng dùng dịch vụ vừa bị lộ dữ liệu, hoặc bỗng nhiên nhận nhiều cuộc gọi, tin nhắn lạ gọi đúng tên bạn, khiến ai cũng lo lắng. Điều quan trọng là bình tĩnh và xử lý theo thứ tự, vì mỗi loại thông tin bị lộ cần một cách đối phó khác nhau.

Bài này giúp bạn xác định mình bị lộ gì, việc cần làm ngay trong ngày đầu, và những việc nên theo dõi trong vài tuần sau đó. Bài chỉ mang tính phòng vệ cho tài khoản của chính bạn.

Bước đầu: xác định thông tin nào bị lộ

Không phải vụ rò rỉ nào cũng nguy hiểm như nhau. Hãy phân loại trước để biết cần ưu tiên gì:

• Chỉ email, số điện thoại, tên: nguy cơ chính là bị làm phiền và bị lừa đảo nhắm đích danh.
• Mật khẩu: phải đổi ngay, và đổi cả ở những nơi bạn dùng chung mật khẩu đó.
• Số CCCD, ngày sinh, địa chỉ: dễ bị mạo danh hoặc dùng để lừa bạn. Xem thêm cách bảo vệ thông tin CCCD khi photo, gửi ảnh giấy tờ.
• Số thẻ, tài khoản ngân hàng: cần liên hệ ngân hàng ngay qua đường dây nóng chính thức in sau thẻ hoặc trên ứng dụng ngân hàng.

Nếu thông báo đến từ email, đừng bấm link trong email đó. Hãy tự mở trang chính thức của dịch vụ hoặc ứng dụng để kiểm tra, vì kẻ gian rất hay giả thông báo rò rỉ để lừa bạn.

Trong vài giờ đầu: đổi mật khẩu và khóa cửa

Làm theo thứ tự này sẽ chặn được phần lớn rủi ro:

1. Đổi mật khẩu tài khoản bị ảnh hưởng, đặt mật khẩu dài và không dùng lại ở nơi khác.
2. Đổi mật khẩu email chính trước tiên, vì ai nắm email sẽ đặt lại được mật khẩu mọi tài khoản khác. Xem cần làm gì khi bị lộ mật khẩu email.
3. Bật xác minh 2 bước cho email, mạng xã hội, ngân hàng. Dùng ứng dụng xác thực thay vì chỉ SMS khi có thể.
4. Đăng xuất khỏi mọi thiết bị lạ trong phần bảo mật của từng tài khoản.
5. Kiểm tra email có bị tạo quy tắc tự động chuyển tiếp thư lạ không.

Bạn có thể dùng cách kiểm tra mật khẩu của bạn đã bị lộ hay chưa để biết email của mình có xuất hiện trong các vụ lộ dữ liệu đã công khai không.

Nếu liên quan tới tiền và ngân hàng

Khi nghi số thẻ hoặc tài khoản bị lộ, hãy:

1. Gọi số hotline in trên mặt sau thẻ hoặc dùng ứng dụng ngân hàng chính thức để khóa tạm thẻ.
2. Bật thông báo biến động số dư để thấy ngay giao dịch bất thường.
3. Kiểm tra lịch sử giao dịch vài ngày gần nhất.
4. Hỏi ngân hàng về việc đổi thẻ hoặc đặt hạn mức giao dịch thấp hơn.

Nếu có giao dịch bạn không thực hiện, hãy báo ngân hàng ngay và làm theo hướng dẫn của họ. Nếu bị lừa chiếm đoạt tiền, trình báo cơ quan công an nơi bạn cư trú.

Đề phòng bị lừa đích danh trong những tuần sau

Sau khi dữ liệu bị lộ, kẻ gian thường gọi điện hoặc nhắn tin xưng đúng tên, đúng dịch vụ bạn từng dùng để tạo lòng tin. Bạn nên:

• Nghi ngờ mọi cuộc gọi, tin nhắn đòi cung cấp mã, bấm link hay cài ứng dụng, dù họ biết tên bạn.
• Tự gọi lại tổng đài chính thức của đơn vị đó, không gọi số do người lạ đưa.
• Báo cho người thân, nhất là người lớn tuổi, rằng có thể sẽ có cuộc gọi giả mạo.
• Tạm hạn chế đăng nhập tài khoản quan trọng trên Wi-Fi công cộng.

Cách phòng tránh chi tiết nằm trong cách nhận biết cuộc gọi lừa đảo giả danh công an, ngân hàng. Nếu bạn phát hiện trang hoặc tài khoản lừa đảo, hãy xem cách báo cáo tới cơ quan chức năng.

Kiểm tra máy tính của bạn

Rò rỉ dữ liệu từ dịch vụ bên ngoài không có nghĩa máy bạn bị nhiễm, nhưng nếu bạn từng bấm vào link lạ hoặc cài phần mềm không rõ nguồn, hãy kiểm tra máy:

1. Mở Windows Security (Bảo mật Windows) và chạy Quick scan (Quét nhanh), hoặc quét toàn bộ nếu nghi ngờ.
2. Gỡ ứng dụng và tiện ích trình duyệt bạn không nhớ đã cài.
3. Cập nhật Windows và trình duyệt lên bản mới nhất.

Nếu máy có biểu hiện lạ như chậm bất thường, hiện quảng cáo liên tục hoặc tự mở trang web, đừng cố xử lý lung tung.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn không chắc máy có bị cài mã độc hay không, bạn có thể mang máy tới Cường Tech để được kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi xử lý. Với cửa hàng hoặc văn phòng cần rà soát lại bảo mật tổng thể, hãy xem trang dịch vụ IT hoặc gọi 0943.847.333.