Máy tính bị treo, đơ: nguyên nhân và cách xử lý

Máy tính đột nhiên đơ cứng, chuột không nhúc nhích, bàn phím không phản hồi là tình huống ai cũng từng gặp. Việc đầu tiên là bình tĩnh và thử các cách thoát treo theo thứ tự nhẹ nhàng nhất, tránh nhấn nút nguồn ngay vì có thể mất dữ liệu chưa lưu.

Bài này hướng dẫn cách xử lý ngay lúc máy treo, sau đó giúp bạn tìm nguyên nhân gốc để máy không treo lại.

Khi máy đang treo: làm gì trước?

Hãy thử lần lượt:

1. Chờ 30–60 giây. Nhiều lúc máy đang xử lý tác vụ nặng chứ chưa chết hẳn.
2. Nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager. Nếu mở được, chọn ứng dụng đang Not responding (Không phản hồi), bấm End task (Kết thúc tác vụ). Xem thêm cách mở Task Manager để tắt ứng dụng bị treo.
3. Nhấn Ctrl + Alt + Delete rồi chọn Task Manager nếu cách trên không được.
4. Nhấn Windows + Ctrl + Shift + B. Tổ hợp này khởi động lại trình điều khiển đồ họa, màn hình nháy một lần và có thể lấy lại hình ảnh nếu lỗi nằm ở đồ họa.
5. Nhấn Num Lock xem đèn có phản hồi không. Nếu đèn không đổi, máy bị treo hoàn toàn.

Nếu vẫn không được

Giữ nút nguồn khoảng 5–10 giây để tắt cưỡng bức, đợi vài giây rồi bật lại. Đây là cách cuối cùng vì tắt cưỡng bức có thể làm mất dữ liệu chưa lưu và, nếu lặp lại nhiều lần, có thể gây lỗi hệ thống tệp.

Nguyên nhân máy tính hay bị treo

1. RAM đầy hoặc thiếu RAM

Mở quá nhiều tab trình duyệt, ứng dụng nặng khiến RAM cạn. Windows phải dùng ổ cứng làm bộ nhớ ảo, máy chậm rồi đơ. Hãy xem mục Memory trong Task Manager; nếu thường xuyên ở mức cao, nên đọc cách chọn RAM cho PC hoặc cân nhắc nâng cấp RAM.

2. Ổ cứng chậm hoặc sắp hỏng

Ổ HDD cũ, bị đầy hoặc có sector lỗi làm máy đơ từng đợt. Tab Performance > Disk thường hiển thị 100% khi bị. Xem ổ cứng báo 100% Disk trên Windows và cách kiểm tra sức khỏe ổ cứng SSD, HDD. Nâng cấp lên SSD là cách cải thiện rõ rệt nhất cho máy cũ.

3. Quá nhiệt

CPU hoặc card đồ họa nóng sẽ giảm xung rồi đơ, hoặc tự tắt. Dấu hiệu: quạt kêu to, thân máy nóng. Xem nhiệt độ CPU bao nhiêu là an toàn và bao lâu nên vệ sinh máy tính một lần.

4. Phần mềm, driver lỗi hoặc xung đột

Driver card đồ họa cũ, bản cập nhật Windows lỗi, phần mềm kém chất lượng đều có thể gây đơ. Hãy nhớ lại: máy bắt đầu đơ sau khi cài gì? Gỡ phần mềm đó hoặc cập nhật driver.

5. Virus, mã độc

Mã độc chiếm tài nguyên hệ thống khiến máy chậm và đơ. Hãy quét bằng Windows Security, xem cách quét virus bằng Windows Security miễn phí.

6. Phần cứng lỗi

RAM lỗi, nguồn yếu, mainboard hay ổ cứng hỏng đều có thể làm máy đơ ngẫu nhiên. Tình trạng này khó tự xác định, nên mang máy đi kiểm tra.

Cách khắc phục lâu dài

1. Khởi động lại máy định kỳ, nhất là khi bật liên tục nhiều ngày.
2. Gỡ ứng dụng không dùng, tắt chương trình khởi động cùng Windows. Xem cách tăng tốc khởi động Windows.
3. Dọn ổ C, chừa ít nhất 15–20% dung lượng trống, xem cách dọn ổ C khi bị đầy.
4. Cập nhật Windows và driver nhưng nên chọn thời điểm thích hợp, xem cách cập nhật Windows đúng cách.
5. Vệ sinh bụi và kiểm tra quạt.
6. Nâng cấp RAM hoặc SSD nếu cấu hình quá yếu so với nhu cầu.
7. Sao lưu dữ liệu quan trọng thường xuyên, xem cách sao lưu dữ liệu máy tính an toàn.

Nếu máy chạy chậm tổng thể, bài máy tính chạy chậm: 15 cách tăng tốc hiệu quả sẽ cung cấp thêm các mẹo.

Khi nào nên mang máy đi kiểm tra?

• Máy treo lặp lại dù đã dọn dẹp và cập nhật.
• Có tiếng kêu lạ từ ổ cứng, mùi khét, quá nóng.
• Thường xuyên màn hình xanh hoặc tự khởi động lại.
• Treo ngay khi mới khởi động.

Tại cửa hàng, máy được kiểm tra miễn phí, báo giá trước khi sửa. Nếu chỉ cần nâng cấp SSD hoặc RAM để máy mượt, bạn có thể tham khảo SSD Crucial P3 Plus 1TB cho PC có khe M.2 hoặc kit RAM Corsair Vengeance LPX 16GB DDR4 cho máy dùng RAM DDR4. Hãy kiểm tra máy của bạn có tương thích trước khi mua.

Cần hỗ trợ thêm?

Máy vẫn treo dù bạn đã thử hết các cách? Hãy mang tới cửa hàng hoặc liên hệ để được hỗ trợ, xem thêm dịch vụ sửa chữa.