Cách cài đặt điện thoại an toàn cho cha mẹ lớn tuổi

Người lớn tuổi thường là mục tiêu của các cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo vì ít quen với công nghệ và dễ tin lời “người của ngân hàng, công an”. Bạn không thể ngồi cạnh cha mẹ mọi lúc, nhưng có thể cài đặt sẵn điện thoại để giảm hẳn rủi ro. Bài này là danh sách việc nên làm trong một buổi, theo thứ tự từ quan trọng nhất.

Tên menu thay đổi theo hãng và hệ điều hành (iPhone, Samsung, Xiaomi, Oppo...), nên bạn có thể thấy mục nằm ở chỗ hơi khác. Dùng ô tìm kiếm trong Cài đặt nếu không thấy.

Bước 1: Cập nhật và khóa màn hình

1. Cập nhật hệ điều hành và ứng dụng lên bản mới nhất: vào Cài đặt > Cập nhật phần mềm.
2. Bật tự động cập nhật để khỏi phải nhớ.
3. Đặt khóa màn hình: ưu tiên vân tay hoặc khuôn mặt cho tiện, kèm mã PIN 6 số mà bạn và cha mẹ cùng biết. Tránh mã dễ đoán như ngày sinh hay 123456.
4. Đặt thời gian tự khóa ngắn (30 giây đến 1 phút) để lỡ đánh rơi không ai mở được.
5. Ghi thông tin liên hệ khẩn cấp trên màn hình khóa hoặc trong mục Y tế.

Bước 2: Giảm cuộc gọi, tin nhắn rác

• Bật bộ lọc cuộc gọi lạ / chặn spam của hãng hoặc của ứng dụng điện thoại. Ví dụ trên iPhone có mục Phone > Silence Unknown Callers (Tắt tiếng người gọi không xác định); trên Android có Caller ID & spam trong ứng dụng Điện thoại. Tên mục có thể khác tùy phiên bản.
• Lưu số người thân trong danh bạ kèm tên dễ đọc như “Con Lan”, “Cháu Minh” để cha mẹ phân biệt số lạ.
• Xem thêm cách chặn cuộc gọi rác và số điện thoại quảng cáo.
• Chặn tin nhắn từ người lạ trong Zalo: xem cách chặn người lạ nhắn tin và kết bạn trên Zalo.

Bước 3: Kiểm soát việc cài ứng dụng

1. Chỉ cho cài từ kho chính thức (App Store, Google Play). Trên Android hãy tắt Cài ứng dụng không rõ nguồn.
2. Với Android, bật Google Play Protect: vào Google Play > ảnh đại diện > Play Protect.
3. Thiết lập cần xác nhận khi mua và tải ứng dụng, hoặc dùng chế độ gia đình (Family Link trên Android, Chia sẻ trong gia đình trên iPhone) để bạn duyệt khi cha mẹ muốn cài thứ gì.
4. Gỡ ứng dụng không dùng và những ứng dụng lạ đã bị cài sẵn.
5. Dặn rõ: không cài ứng dụng theo yêu cầu của người gọi điện, kể cả ngân hàng hay công an, xem vì sao không cài phần mềm điều khiển từ xa theo yêu cầu người lạ.

Bước 4: Bảo vệ tiền trong ứng dụng ngân hàng

Nếu cha mẹ dùng Internet Banking hoặc ví điện tử:

• Đặt hạn mức giao dịch thấp trong ứng dụng, chỉ nâng khi thật cần. Xem cách đặt hạn mức giao dịch ngân hàng.
• Bật thông báo biến động số dư gửi về máy của cha mẹ, và cân nhắc để thêm số của bạn nếu ngân hàng cho phép.
• Ghi số tổng đài trên thẻ vào giấy dán ở nơi dễ thấy, để cha mẹ gọi đúng số thay vì gọi lại số lạ.
• Không lưu sẵn mật khẩu ngân hàng trong ghi chú hay ảnh chụp.

Bước 5: Làm điện thoại dễ dùng hơn

Một chiếc điện thoại dễ dùng cũng là điện thoại an toàn, vì cha mẹ ít bấm nhầm hơn:

1. Cỡ chữ lớn: Cài đặt > Màn hình > Cỡ chữ hoặc Trợ năng.
2. Âm lượng và độ sáng phù hợp, bật chế độ đọc to nếu cần.
3. Dọn màn hình chính: chỉ để Điện thoại, Zalo, Camera, Ngân hàng, Bản đồ.
4. Tắt thông báo quảng cáo và thông báo từ ứng dụng ít dùng.
5. Nếu muốn máy gọn hơn nữa, bạn có thể chọn dòng điện thoại hoặc máy tính bảng cho người lớn tuổi. Xem chọn máy tính và phụ kiện cho người lớn tuổi.

Bước 6: Dặn dò ba điều dễ nhớ

Công nghệ chỉ giúp được một phần, điều quan trọng nhất vẫn là thói quen. Bạn có thể in ra ba nguyên tắc này cho cha mẹ:

1. Không đọc mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là ngân hàng.
2. Ai bảo chuyển tiền gấp hay giữ bí mật thì dừng lại và gọi con cháu.
3. Gặp việc lạ, cúp máy rồi gọi lại bằng số chính thức, không dùng số người kia đưa.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu cha mẹ đang dùng điện thoại hay máy tính cũ, chậm và khó dùng, bạn có thể ghé Cường Tech ở 476 Đường CMT8, Thái Nguyên để được tư vấn thiết bị phù hợp, hoặc xem dịch vụ sửa chữa. Cần hỏi nhanh, nhắn Zalo 0943.847.333.