Cách dùng Git và GitHub cơ bản cho người mới

Git là công cụ lưu lại lịch sử thay đổi của mã nguồn hoặc các file văn bản, cho phép bạn quay về phiên bản cũ và làm việc nhóm mà không ghi đè lên nhau. GitHub là dịch vụ trực tuyến lưu kho Git của bạn, để sao lưu, chia sẻ và cộng tác. Hai thứ này đi cùng nhau nhưng không phải một: Git chạy trên máy bạn, GitHub là nơi đặt kho trên mạng.

Bài này dành cho người mới, làm trên Windows 11. Bạn sẽ cài Git, tạo kho đầu tiên, lưu thay đổi bằng commit, đẩy lên GitHub và biết dùng nhánh cơ bản.

Git và GitHub khác nhau thế nào

• Git: phần mềm quản lý phiên bản chạy ngay trên máy bạn, kể cả khi không có Internet.
• GitHub: trang web lưu kho Git, có thêm tính năng đánh giá code, theo dõi lỗi và cộng tác.
• Repository (kho): thư mục dự án được Git theo dõi.
• Commit: một lần lưu lại thay đổi kèm ghi chú.
• Branch (nhánh): dòng phát triển riêng để thử tính năng mà không đụng nhánh chính.

Cài Git trên Windows

1. Vào trang chính thức của Git, tải bản Git for Windows (gõ trực tiếp tên trang, tránh bấm quảng cáo; xem cách tránh tải phần mềm giả mạo).
2. Chạy file cài đặt. Hầu hết các tùy chọn có thể để mặc định.
3. Khi xong, mở Git Bash hoặc Windows Terminal từ menu Start.
4. Gõ lệnh kiểm tra phiên bản:

git --version

Nếu hiện số phiên bản, Git đã sẵn sàng.

Khai báo danh tính một lần

Mỗi commit sẽ ghi tên và email của bạn. Chạy hai lệnh sau, thay bằng thông tin của bạn:

git config --global user.name "Ten Cua Ban"
git config --global user.email "email@vidu.com"

Nếu dùng GitHub, nên dùng cùng email bạn đăng ký ở đó.

Tạo repository và commit đầu tiên

1. Tạo thư mục dự án, ví dụ du-an-dau-tien, và mở Terminal ngay trong thư mục đó.
2. Khởi tạo kho:

git init

1. Tạo một file, ví dụ ghi-chu.txt, và gõ vài dòng nội dung.
2. Xem trạng thái:

git status

1. Đưa file vào vùng chuẩn bị (staging):

git add ghi-chu.txt

1. Tạo commit kèm ghi chú:

git commit -m "Them file ghi chu dau tien"

1. Xem lịch sử:

git log --oneline

Mỗi lần chỉnh file, bạn lặp lại add rồi commit. Hãy viết ghi chú commit ngắn, nói rõ đã thay đổi gì.

Tạo tài khoản GitHub và đẩy code lên

1. Vào trang chính thức của GitHub, bấm Sign up (Đăng ký) và tạo tài khoản. Bật xác minh 2 bước, xem mật khẩu mạnh và xác minh 2 bước.
2. Bấm dấu + ở góc trên, chọn New repository (Kho mới).
3. Đặt tên kho, chọn Public (Công khai) hoặc Private (Riêng tư), rồi bấm Create repository.
4. Quay lại Terminal và liên kết kho trên máy với kho trên GitHub bằng địa chỉ GitHub hiển thị (thay bằng địa chỉ của bạn):

git branch -M main
git remote add origin DIA_CHI_KHO_CUA_BAN
git push -u origin main

1. Lần đầu, một cửa sổ trình duyệt hoặc hộp thoại sẽ mở để bạn đăng nhập GitHub. Git for Windows đi kèm công cụ lưu thông tin đăng nhập nên không phải nhập lại ở các lần sau.
2. Tải lại trang GitHub, bạn sẽ thấy file vừa đẩy.

Từ giờ, mỗi lần muốn đẩy thêm, dùng git push. Muốn lấy thay đổi mới từ GitHub về máy, dùng git pull.

Lấy một kho có sẵn về máy

Để tải kho của người khác (hoặc của bạn) về máy, dùng:

git clone DIA_CHI_KHO

Git sẽ tạo thư mục cùng tên chứa toàn bộ mã và lịch sử.

Làm việc với nhánh (branch)

Nhánh giúp bạn thử nghiệm mà không làm hỏng bản chính.

1. Tạo và chuyển sang nhánh mới:

git switch -c tinh-nang-moi

1. Chỉnh sửa, add và commit như bình thường.
2. Quay lại nhánh chính:

git switch main

1. Gộp nhánh mới vào nhánh chính:

git merge tinh-nang-moi

Nếu hai nhánh cùng sửa một dòng, Git báo xung đột (conflict). Mở file, quyết định giữ phần nào, lưu lại, rồi add và commit để hoàn tất.

Các lỗi người mới hay gặp

• Báo not a git repository: bạn đang đứng sai thư mục hoặc chưa chạy git init.
• Báo thiếu tên và email: chạy lại lệnh git config ở trên.
• Push bị từ chối: kho GitHub có thay đổi mà máy bạn chưa có, hãy git pull trước.
• Lỡ commit nhầm file nhạy cảm: đổi ngay mật khẩu hoặc khóa đó; xóa file khỏi lịch sử cần thêm thao tác nên hãy hỏi người có kinh nghiệm.

Nếu bạn thường làm việc với nhiều thư mục và file, nắm cách tạo, đổi tên, di chuyển và xóa thư mục sẽ giúp ích.

Sao lưu không thay thế được Git

Git lưu lịch sử thay đổi nhưng không thay cho sao lưu toàn bộ máy. Hãy kết hợp với cách sao lưu dữ liệu máy tính an toàn.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu cần máy tính đủ mạnh cho lập trình hay doanh nghiệp bạn cần phần mềm riêng, xem thêm phần mềm theo yêu cầu hoặc công cụ Build PC của Cường Tech. Có thể gọi hotline 0943.847.333 để được tư vấn.